ในพืช กัญชา จะมีสารกลุ่ม Cannabinoid กว่าร้อยชนิด โดยมีสารสำคัญ 2 ชนิดนั่นก็คือ THC ( Delta-9- Tetrahydrocannabinol ) และสาร CBD ( Cannabidiol ) โดยสาร THC นั่นจะขึ้นชื่อเรื่องการนำมาใช้เพื่อผ่อนคลาย ส่งเสริมสุขภาวะการนอนหลับ แต่สารชนิดนี้ก็ยังมีประโยชน์ทางการแพทย์และสุขภาพเช่นเดียวกัน และในส่วนของสาร CBD จะไม่ออกฤทธิ์ทางระบบประสาทที่ทำให้เกิดอาการเมา แต่ในวงการแพทย์มองว่าเป็นสารที่น่าสนใจมากที่สุด โดยพบว่ามีสรรพคุณที่ดีต่อสุขภาพของมนุษย์มากมาย
สาร THC แตกต่างกับสาร CBD ตรงที่สาร THC นั้น จะออกฤทธิ์ต่อระบบจิตประสาท แต่ก็ยังพบว่ามีประโยชน์และได้นำมาใช้ทางการแพทย์อีกด้วย แตกต่างกับสาร CBD ( Cannabidiol ) ที่ไม่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท แต่มีฤทธิ์ในทางการแพทย์ด้วยเช่นเดียวกัน
กัญชากับกัญชงต่างกันยังไง
กัญชง กับ กัญชา เป็นพืชล้มลุก ที่มีถิ่นกำเนิดเดียวกันอยู่ในตระกูล Cannabis จะแตกต่างกันที่สายพันธุ์ย่อยจึงทำให้พืชทั้ง 2 ชนิด ถูกพัฒนาสายพันธุ์ ไปในทิศทางที่เหมาะสมกับสารที่แฝงอยู่ภายใน จึงทำให้การนำไปใช้งานต่างกันออกไปอย่างสิ้นเชิง
กัญชง : มีใบขนาดใหญ่ประมาณ 7-15 แฉก ลำต้นสูงกว่า 2 เมตร แตกกิ่งก้านน้อยแต่ส่วนเปลือกของลำต้นให้เส้นใยมาก มีความแข็งแรงและยืดหยุ่นสูง ให้สาร THC น้อยกว่า 1% และมีปริมาณสาร CBD เกิน 2% จึงถูกพัฒนาและนำไปใช้ในงานสิ่งทอ ผลิตเป็นผืนผ้า ที่ให้คุณสมบัติระบายความร้อนได้ดีกว่าผ้าฝ้าย ใช้ทำกระดาษ ไปจนถึงอุตสาหกรรมการก่อสร้าง
กัญชา : มีใบหนาเรียงชิดกัน 5-7 แฉก ดอกมีกลิ่นหอมมียางเหนียว ลำต้นเตี้ยเป็นพุ่มสูงไม่เกิน 2 เมตร แตกกิ่งก้านมากและให้เส้นใยคุณภาพต่ำกว่ากัญชง ให้สาร THC มากกว่า 1% และ CBD ไม่เกิน 2% จึงนิยมนำมาสกัดเป็นยารักษาโรคและใช้ในทางการแพทย์ โดยการควบคุมให้ได้ปริมาณสาร THC คงที่และไม่สูงจนเกินไป
การออกฤทธิ์ของสาร THC ( Tetrahydrocannabinol ) ที่มีต่อร่างกาย
สาร THC เป็น psychoactive compound ซึ่งส่วนใหญ่จะจับกับ cannabinoid receptors ซึ่งจะพบอยู่ 2 กลุ่มหลักคือ cannavinoid receptors type1 ( CB1 ) และ cannabinoid receptors type2 ( CB2 ) โดย CB1 จะพบมากที่ ระบบประสาทส่วนกลาง ( central nerve system ) และสมองโดยเฉพาะในส่วน basal ganglia , hippocampus , cerebellum , hypothalamus และ frontal cortex ซึ่งจะสะท้อนกลไกการเกิด psychotropic effect ของสาร THC
ในขณะที่ CB2 receptors จะพบที่เนื้อเยื่อระบบภูมิคุ้มกันของระบบทางเดินอาหาร และในอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน เช่น ม้ามและต่อมทอมซิล ดังนั้นจึงมีผลต่อ ความอยากอาหาร การย่อยอาหาร อารมณ์ ความรู้สึก ความจำ การเรียนรู้ และพฤติกรรม
สาร THC เมื่อเข้าสู่ร่างของมนุษย์ไปแล้ว จะถูกกำจัดที่บริเวณตับ โดย cytochrome P450 enzyme CYP2C และ CYP3A ซึ่งจะ metabolite เปลี่ยนเป็น 11-OH-THC ( psychoactive ) และ 11-COOH-THC ( not-psychoactive ) และถูกกำจัดออกนอกร่างกายผ่านในรูปแบบของ feces และ urine
ประโยชน์ของสาร THC ( Tetrahydrocannabinol ) ที่มีต่อร่างกายมนุษย์
สาร THC ย่อมากจากคำว่าTetrahydroconnabinol นั้น เป็นสารที่พบมากในพืชกัญชา ( Cannabis ) เมื่อเสพเข้าไปแล้ว จะทำให้มีอาการเคลิบเคลิ้ม หรือที่เรียกกันว่า High นั่นจึงเป็นเหตุผลให้พืชกัญชาที่มีสาร THC อยู่ค่อนข้างมากนี้ ได้ถูกนำไปใช้ในแง่ของการสันทนาการ
โดยประโยชน์ของสาร THC นั้นก็มีหลากหลาย เช่นช่วยลดอาการปวด ลดภาวะคลื่นไส้ อาเจียนจากเคมีบำบัด ช่วยรักษาภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็ง ช่วยเพิ่มความอยากอาหาร ให้ผู้ป่วยมะเร็งและเอดส์ รวมถึงสามารถใช้ในผู้ป่วยที่เป็นต้อหินได้ด้วย อย่างไรก็ตามสาร THC นั้นมีผลข้างเคียงจากการใช้หลายอย่าง เช่น ปากแห้ง ตาแดง ใจเต้นเร็ว ตอบสนองช้า และทำให้สูญเสียความทรงจำ
ระบบ endocannabinoid system ในร่างกายมนุษย์มีปฏิกิริยากับสารประกอบ ที่พบในพืชกัญชา ระบบนี้มีหน้าที่ในการรักษาสภาวะสมดุลในร่างกาย และการควบคุมการทำงานของร่างกายหลายส่วน เช่น การนอน อารมณ์ ความหิว หรือความเจ็บปวด ที่สำคัญที่สุดคือระบบนี้ช่วยจัดการกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับความจำและการเรียนรู้
จากการศึกษาในมนุษย์และสัตว์พบว่าการใช้ THC และหรือ THC สังเคราะห์ อาจทำให้เกิดผลกระทบในหน่วยความจำระยะสั้นที่เกี่ยวกับการใช้ความคิด ความจำ และพฤติกรรมหมวดทักษะ (psychomotor skills) หรือทักษะที่ต้องใช้ความคิดอย่างมีสติ เช่น การขับรถหรือเล่นเครื่องดนตรี
เพราะสาร THC ที่เป็นสารเคมีออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทหลักของกัญชาส่งผลกับตัวรับในสมองที่มีความสำคัญต่อการสร้างความจำ กล่าวคือ ในขณะที่ THC ออกฤทธิ์ต่อสมองด้วยการทำให้เกิดความรู้สึกเมา สาร THC ส่งผลต่อการทำงานและการเชื่อมต่อของสารและส่วนต่าง ๆ ในสมองในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ดังนั้นผู้ที่ใช้กัญชาจึงควรตระหนักว่าขณะที่สาร THC ออกฤทธิ์อาจทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับความจำและการรับรู้ชั่วครู่ นี่คือผลที่เป็นอันตรายต่อความจำจากการใช้กัญชา
พืชกัญชา มีประโยชน์อย่างไร ??
ในกัญชาจะมีสารตัวหนึ่งที่ชื่อว่า Cannabinoids ซึ่งมีสารหลักอย่าง THC ( Tetrahydrocannabidiol ) และสาร CBD ( Cannabidiol ) โดยนำมาสกัดและใช้ทางการแพทย์ สาร THC มีฤทธิ์ต่อประสาททำให้เกิดความผ่อนคลาย ง่วงนอน ลดอาการคลื่นไส้อาเจียน และกระตุ้นความอยากอาหาร ส่วนสาร CBD มีฤทธิ์ช่วยลดการอักเสบ ลดอาการชักเกร็ง และมีคุณสมบัติยับยั้ง การเจริญเติบโตของเซลล์เนื้องอกหลายชนิดในหลอดทดลอง
ปัจจุบันมีการนำกัญชามาใช้เพื่อการรักษาโรค และความผิดปกติต่างๆ ของร่างกายมากมาย โดยข้อมูลการศึกษาวิจัยในการรักษาโรคและอาการต่างๆ ยังมีข้อมูลจำกัด อย่างไรก็ตาม กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ได้มีคำแนะนำการใช้กัญชาทางการแพทย์เพื่อเป็นแนวทางการใช้ ดังนี้
- ภาวะคลื่นไส้อาเจียนจากยาเคมีบำบัด
- โรคลมชักที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยากันชัก
- ภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็งในผู้ป่วยโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง
- ภาวะปวดประสาทส่วนกลาง
- ภาวะเบื่ออาหารในผู้ติดเชื้อ HIV ที่มีน้ำหนักตัวน้อย และไม่อยากกินอาหาร
- การเพิ่มคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง หรือผู้ป่วยระยะสุดท้าย
สรุปก็คือสารสกัดในพืชกัญชานั้น มีสรรพคุณที่เป็นประโยชน์ในการรักษาโรคต่าง ๆ แต่ก็มีผลข้างเคียงด้วยเช่นกัน และที่สำคัญการนำไปใช้ต้องอยู่บนความพอดี ไม่น้อยไป ไม่มากไป รวมถึงนำองค์ความรู้อื่น ๆ มาประกอบการรักษาร่วมด้วยเพื่อให้เกิดความปลอดภัยกับผู้ป่วย ที่สำคัญกลุ่มคนบางประเภทที่มีความเสี่ยงต่อการใช้สาร THC ควรระมัดระวังอย่างเคร่งครัด ทั้งนี้ก็เพื่อความปลอดภัยของตัวคุณเอง
สารสกัดจากพืชกัญชาถือเป็นทางเลือกใหม่ในการนำมาช่วยบรรเทา รักษา อาการป่วยบางชนิดได้ แต่การดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอถือเป็นการป้องกันจากต้นทางที่สำคัญอย่างยิ่ง การเลือกรับประทานอาหารที่ดีมีประโยชน์ หมั่นออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ ก็ยิ่งจะช่วยให้คุณห่างไกลจากโรคภัยได้มากขึ้น